Kościół Najświętszego Zbawiciela i św. Floriana

Archidiecezjalne Sanktuarium Najświętszego Sakramentu
i Męki Pańskiej

Archidiecezja Warmińska

Głotowo lokowane było w 1313 roku. Pierwszy kościół św. Andrzeja zbudowany około 1290 roku, spalony został wraz z wsią w czasie najazdu Litwinów w  1300 roku. Z  kościoła wyniesiono hostię i by uchronić ją przed profanacją zakopano w znacznej odległości od świątyni. Po wielu latach pewien rolnik znalazł ukryty w ziemi kielich, a w nim nienaruszoną hostię. Wiadomość o cudownym znalezieniu hostii rozeszła się wśród ludu. W połowie XIV wieku zbudowano drugi kościół z kamienia i cegły i od tego czasu Głotowo stało się miejscem pielgrzymkowym. Historia Kalwarii Warmińskiej wiąże się z mieszkańcem Głotowa, Janem Mertenem, który po powrocie z Ziemi Świętej postanowił wybudować kalwarię wzorowaną na jerozolimskiej.
Kamień węgielny pod sanktuarium został wmurowany 22 sierpnia 1722 roku przez biskupa Teodora Potockiego. Kościół wzniesiono w stylu barokowym, na planie prostokąta. Świątynię otacza mur z czterema kaplicami w narożach. Jest budowlą jednonawową o obszernej czteroprzęsłowej nawie i nieznacznie węższym prezbiterium, którego część wschodnią wypełniają pomieszczenia w dwóch kondygnacjach: w przyziemiu zakrystia, na piętrze skarbczyk. Na ścianach korpusu od wschodu i południa zachowały się aż trzy zegary słoneczne. Bardzo efektywnie przedstawia się wnętrze o typowym w architekturze baroku rozwiązaniu ścienno-filarowym, w którym do środka budowli wciągnięte filary przyścienne, tworząc równocześnie wzdłuż bocznych ścian rząd płytkich kaplic mieszczących boczne ołtarze i okna. W połowie wysokości owych wnęk przebiega empora z obejściem całego wnętrza. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami na gurtach. Wewnątrz ściany świątyni są pokryte stiukową okładziną. Centralne miejsce zajmuje barokowy ołtarz główny z 1726 roku wykonany przez Jana Krügera z Królewca. Uzupełniony w 2 poł. XIX wieku figurami świętych Andrzeja, Floriana, Antoniego i Jana Nepomucena z obrazami: Ostatniej Wieczerzy z 1672 roku w polu środkowym i Wniebowzięcia NMP w górnej kondygnacji. Konsekrowano go dopiero w 1741 roku wraz z dwoma ołtarzami bocznymi, poświęconymi Matce Boskiej i Najświętszemu Sakramentowi. W prawym ołtarzu znajdowała się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Z 1730 roku pochodzi ambona z rzeźbami ewangelistów na parapecie i Chrystusa Zmartwychwstałego na baldachimie wykonana przez Wojciecha Reibenschu z Lidzbarka Warmińskiego. W kościele znajdują się także secesyjne witraże ze scenami biblijnymi, należące do najpiękniejszych na Warmii. Wykonał je Christian Rings w Kolonii.